اخبارسینمای ایراننقد و یادداشتهمه مطالب

هزینه های یک صندلی خالی/ نگاهی به غیبت جعفر پناهی در جشنواره کن

 

هزینه های یک صندلی خالی

جشنواره کن امسال بیشتر از هر سال دیگری برای ما خبرساز تر و هیجان انگیز تر به نظر می رسد .حضور همزمان سه ایرانی در بخش مسابقه فیلم کن که از سر تقدیر، هیچکدام نماینده رسمی ایران در این معتبرترین جشنواره سینمایی جهان محسوب نمیشوند ، چشم خیلی از ایرانی ها را حتی آنها که سینما را به شکل جدی دنبال نمیکنند ، به واکنشها، عملکرد و نتایج نهایی این رقابت سینمایی دوخته است . گلشیفته فراهانی یکی از آن حاضرین در جشنواره است که سالها است از ایران مهاجرت کرده و طی همین مدت توانسته با فیلمسازان معتبری چون جیم جارموش و ریدلی اسکات همکاری نماید و در جشنواره های گوناگون بدرخشد. اصغر فرهادی هم با موفقیت های جهانی اش ، آنچنان اعتباری در میان سینماگران به دست آوده است که می توان او را اولین فیلمساز بین المللی ایرانی به شمار آورد که به راحتی می تواند پا به پای سیستم حرفه ای فیلمسازی در جهان پیش برود و آخرین ساخته اش بدون هیچ نسبتی با فضای اجتماعی ایران ، با فاصله گرفتن از مضامین بومی ( که البته در سینمای فرهادی کمتر نشانه هایی از این مضامین میتوان یافت) رویکردی جهان شمول را پیگیری نماید . اما در این میان انتخاب فیلم جعفر پناهی در بخش مسابقه جشنواره ، بحث های زیادی را برانگیخته است . ممنوع الخروجی او که سالها است دامن گیر فعالیت های سینمایی و غیر سینمایی اوشده است ، با وساطت و نامه نگاری خانه سینما و کانون کارگردانان لغو نشد تا مسئولان کشور با اتکا به مباحث امنیتی ، ماندن او در کشور را پر فایده تر از خارج شدن او تصور نمایند . اما وقتی پای معتبرترین جشنواره سینمایی جهان و در عین حال پوشش خبری وسیع در میان باشد ، آن وقت این رسانه ها هستند که حضور و غیاب سینماگران را برجسته کرده و به دنیا مخابره مینمایند . شاید برای ما ایرانیان بزرگترین حادثه جشنواره امسال ، افتتاح این رویداد سینمایی با فیلمی از اصغر فرهادی بود که شروع این فستیوال را به تصاویری از یک فیلمساز ایرانی گره می زد، اما سیل کف زدنهای ممتد حاضرین در جشنواره برای صندلی خالی جعفر پناهی ،هنگام اکران فیلم “سه رخ” ، نشان داد که رسانه ها خارجی به غیبت یک فیلمساز شرقی بیشتر از حضور او و همتایانش اهمیت داده و آن را برجسته می سازند . نگاهی به نقد های منتقد های خارجی که پس از اکران فیلم در نشریات و سایتهای مختلف نوشته شده است نشان می دهد که اکثر آنها تحت تاثیر فضای رسانه ای ممنوع الخروجی جعفر پناهی ، فیلم را ستوده و او را بعنوان نمادی از یک فیلمساز آزادی خواه معرفی کرده اند . سوال این است : وقتی جلوگیری از خروج یک فیلمساز میتواند تا این اندازه او را در کانون توجه اخبار و رسانه ها قرار دهد ، آیا بهتر آن نبود که بخاطر ملاحظه منافع ملی هم که شده ، اجازه خروج جعفر پناهی به همراه فیلمش صادر میشد ، تا “سه رخ ” در یک شرایط طبیعی و به دوراز هیاهو و جنجال، اکران و قضاوت شود ؟ شاید در شرایط طبیعی و به دور از حساسیت های ایجاد شده ، فیلم جعفر پناهی هم می توانست همانند هزاران فیلم دیگری که از ایران در جشنواره های مختلف شرکت میکنند ، به سادگی اکران شده و موافقان و مخالفان خودش را پیدا کند. اما در شکل فعلی که هر گونه قضاوتی درباره فیلم ، آلوده به موضعگیری و تحلیلهای سیاسی شده است، تنها بازنده ممنوع الخروجی جعفر پناهی ، منافع ملی است که بازی را در شرایطی نا برابر به یک صندلی خالی باخته است .

 

نوشته: کمال پورکاوه

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بستن